Henri (Rik) Van Looy (Grobbendonk, 20 december 1933), ook de keizer van Herentals genoemd, was een succesvol en populair Belgisch wielrenner.
De krampen van de keizer
Deze week nog had hij zich moeten laten opereren van een gezwel aan zijn rechter kleine teen. Voor de start heeft men hem een inspuiting moeten geven met morfine om de pijn te stillen. Daarbij kwam dan nog dat hij zich nog altijd niet genezen voelde van een ontsteking in de darmen. Hij kon niet eten en mocht niet drinken wat hij wilde. Zelfs tijdens de Ronde heeft hij willen afstappen om achter een boom te kruipen doch... hij vond er de tijd niet toe.
Het is niet zo voor de hand liggend, maar bovenstaand kommentaar uit 'Het Nieuwsblad' van 31 maart 1959 leidt een gesprek in met de kersverse winnaar van de Ronde van Vlaanderen: Rik Van Looy. "Konditie is een ziekte", legt de laureaat van toen die darmkriebels uit. "Ik ben niet de enige profrenner geweest die in de dagen voor een grote overwinning met allerlei ongemakken had af te rekenen. Als je echt op scherp staat is ook de vorm een dreigende mikrobe."
Rik Van Looy, de 'Keizer van Herentals', was in 1959 reeds aan zijn zesde Ronde-editie toe. Een tiende plaats was tot dan toe zijn beste resultaat geweest. "Van Looy, die deze Ronde van Vlaanderen ten allen prijze op zijn palmares wilde voeren, was vandaag ongenaakbaar. Ongenaakbaar door zijn onuitputtelijke macht, door zijn grenzeloze zegewil en door zijn onbedwingbaar meerderwaardigheidsgevoel. " Dixit sportjournalist Joris Jacobs in zijn wedstrijdanalyse van toen.
"Ik wou altijd winnen en ik keek niet op een inspanning", beaamt Van Looy. "Ik heb mijn onstuimigheid geregeld met verlies betaald, maar dat was nu eenmaal mijn karakter. Ik vond er plezier in de rest én mezelf pijn te doen. Zo moet je dat meerderwaardigheidsgevoel interpreteren. Ik wou me steeds bewijzen ten opzichte van mezelf. Stel dat ik meer een cijferaar of een opportunist was geweest, dan had ik meer klassiekers kunnen winnen. Maar dan had ik ook veel minder supporters gehad. De mensen apprecieerden het dat ik spektakel bracht."
Dat laatste doet Van Looy in de Ronde van '59. Op de Valkenberg, nieuw in het parkoers, voert hij de forcing. Er vormt zich een kopgroep van negen. Rik II, regerend Belgisch kampioen, krijgt van zijn gezellen nauwelijks steun. Als na de Muur aansluiting van achtervolgers dreigt, demarreert Van Looy opnieuw. Enkel Fred De Bruyne kan aanpakken maar die wil of kan niet mee op kop rijden. "Een identieke situatie als het jaar voordien in de Ronde van Lombardije", vertelt Rik. "De wrijvingen tussen mij en De Bruyne waren begonnen op het WK '57. Fred beloofde in de finale voor mij te rijden maar toen puntje bij paaltje kwam trok hij de kaart Van Steenbergen. In Lombardije '58, waar we samen ontsnapt waren, was de samenwerking kompleet zoek. Op één kilometer van de streep begonnen we bijna te surplacen. De rest stormde ons alsnog voorbij. Defilippis won."
In de Ronde van '59, waar De Bruyne in het zog van Van Looy opnieuw de kat uit de boom kijkt en de twee vluchters op tien kilometer van het spandoek worden ingelopen, trekt 'de Keizer van Herentals' uiteindelijk toch aan het langste eind. "In die bewuste Lombardije-finale zat ik zelf 'piepedood'", lacht Van Looy. "Dat jaar in de Ronde voelde ik me echter nog beresterk. Tijdens de vlucht had ik De Bruyne 'dood' gedaan door erg vlug en erg snedig af te lossen. Toen we in Lede werden bijgehaald door 21 achtervolgers had ik nog reserves genoeg om volop op mijn spurtwapen te rekenen. Een linke demarrage van Gilbert Desmet, mijn ploegmaat notabene, deed me in de slotkilometer ei zo na de das om. Gelukkig leverde een reaktie van Frans Schoubben mij een waterdicht counter-alibi op. We pakten Desmet.. Ik ging meteen op kop door en won gemakkelijk."
Drie jaar later, in de Ronde '62, had de tegenstand het kunnen weten. Van Looy, dit keer regerend wereldkampioen, sukkelt bij de start van de Ronde opnieuw met buikkrampen, volgens zijn ploegleider Lomme Driessens veroorzaakt door ijskoude voeten (!). Bij een gesloten overweg laat Van Looy zelfs even zijn fiets in de steek om aan een dringende natuurlijke behoefte te voldoen. Eén en ander belette niet dat hij de Ronde won.
"Dat jaar domineerde mijn Faema-ploeg de koers van start tot finish", herinnert zich Van Looy. "Onze 'rode garde' had een soort krijgsplan bedacht. Door waaiers te vormen maakten we de wedstrijd meteen keihard. Op de strategische Kwaremont moest het kaf verder van het koren gescheiden worden. Ik voerde de forcing samen met ploegmaat Foré. Alleen Jef Planckaert, ook een stalgenoot, Michel Van Aerde, Norbert Kerckhove en de Brit Tom Simpson konden aanpakken. Laatstgenoemde ging op de hellingen als een duivel te keer en demarreerde ook op twintig kilometer van de finish. Hij kon me echter niet verschalken. Simpson zat in de Faema-tang. Met nog anderhalve kilometer te gaan was het mijn beurt. Foré en Planckaert stopten perfekt af. Ik won gemakkelijk mijn tweede Ronde van Vlaanderen. "
Het Blutsenlijstje van Van Looy
"De Ronde van Vlaanderen was een koers die me lag", vertelt Van Looy. "Als ik mee was kon ik als spurter altijd winnen. jammer genoeg verhinderde pech heel vaak dat ik er aan de streep nog bij was." Iedere profrenner heeft in zijn carrière zijn portie tegenslag wel gehad, maar Van Looy blijkt in de Ronde inderdaad opvallend veel door onkans uitgeschakeld geweest te zijn. Een builen- en blutsenlijstje.
Materiaalpech en opgave in '54 en '55. In '57 lekke band in de afzink van Muur, het kritieke moment in de wedstrijd met de aanval van latere winnaar Fred De Bruyne. In '58 bandbreuk in Sint-Lievens-Esse en kaderbreuk in Sint-Lievens-Houtem op 20 kilometer van de finish. Het toenmalige wedstrijdregiement stond niet toe dat je van je ploegleider een nieuwe fiets kreeg. Uiteindelijk kreeg Van Looy de toelating om de tweewieler van zijn ploegmaat Desmet over te nemen. Dat oponthoud kostte hem het handvol sekonden dat hij tekort kwam om in Wetteren mee te spurten voor de overwinning.
In 1961 kwam Van Looy in Ronse ten val. Hij bezeerde zich daarbij aan de pols. Hij zette nog een achtervolging in, maar wegens gebrek aan steun moest hij in Zottegem noodgedwongen afstappen. Ook in '69 (massale valpartij in Torhout) en '70 (val in Opbrakel en ernstige kinkwetsuur) verdween de Keizer voortijdig uit de koers.
En dan waren er de Rondes waarin ik bewust de kaart van ploegmaat Ward Sels trok", vertelt Van Looy. "Sels was de man in wie ik mijn opvolger zag. Die steile verwachtingen heeft hij nooit helemaal kunnen inlossen. In 1965 verloor hij stomweg in de spurt tegen De Roo. Mijn afstoppingswerk was voor niks geweest. Het jaar daarop werden mijn opofferingen wél beloond. Sels won."
Van Looy contra Van Steenbergen en Merckx
In zijn laatste Rondes eind de zestiger jaren laakte het oude strijdershart van 'de Keizer van Herentals' geregeld de laksheid van de toenmalige elite tegenover de jonge Eddy Merckx. "Ik wou nog wel maar kon niet meer", aldus Van Looy. "Ik was volle twaalf jaar ouder dan Merckx. Toen hij zijn profdebuut maakte was ik, jammer genoeg, al over mijn piek heen. Toen ikzelf twintig lentes telde was Rik Van Steenbergen er nog maar net 29. Merckx heeft het gemakkelijker gehad met de patron-wissel dan ik met Rik I."
De rivaliteit Van Steenbergen-Van Looy was veel scherper dan die tussen Van Looy en Merckx. Specifiek in de Ronde van Vlaanderen bleven de scherpe duels tussen Rik I en Rik II uit. "Toen ik in '53 prof werd had Van Steenbergen reeds twee keer de Ronde van Vlaanderen gewonnen", aldus Van Looy. "Een oogst waarmee hij tevreden leek. Hij joeg nooit meer fanatiek op een nieuw Ronde-sukses."
